تهران و پکن روی دور تند ارتباط موثر

به گزارش گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «آسارا رسا»، رابطه ایران و چین در سال‌های اخیر از یک همکاری صرفاً تجاری به سطح «مشارکت جامع راهبردی» ارتقا یافته است.

در شرایط پساتنش‌های اخیر، تهران و پکن با نگاهی متوازن و مبتنی بر احترام به منافع یکدیگر، تلاش می‌کنند مسیرهای اقتصادی را بازگشایی و حجم مبادلات را افزایش دهند.

یکی از مصادیق عینی این اراده، تحرکات قابل توجه در آبراه استراتژیک تنگه هرمز در روزهای گذشته است.

تسهیل ایران در تنگه هرمز؛ افزایش تردد کشتی‌های چینی

طی روزهای گذشته، داده‌های ردیابی دریایی نشان می‌دهد دست‌کم شش نفتکش و کشتی فله‌بر با مالکیت یا عملیاتی چین از تنگه هرمز عبور کرده‌اند. ابرنفتش «یوآن هوآ هو» حامل حدود دو میلیون بشکه نفت خام، مسیر خود را از نزدیکی جزیره لارک به سوی جنوب طی کرده است.

همچنین دو کشتی فله‌بر دیگر با پرچم چین، «کواسپرل لیک» و «هه رونگ های»، پیش از آن از این آبراه خارج شده بودند. بر اساس تحلیل داده‌های موسسه «کپلر»، از میان ۳۷ نفتکش حامل نفت خامی که طی ماه مارس تا اوایل آوریل ۲۰۲۶ از تنگه هرمز عبور کرده‌اند، ۳۰ فروند منشأ ایرانی داشته و تقریباً تمام آنهایی که مقصد اعلام کرده‌اند، راهی چین بوده‌اند.

ایران با تضمین ایمنی مسیر و اعطای تسهیلات ویژه به کشتی‌های چینی، نقش فعالی در حفظ جریان تجارت انرژی شرق آسیا ایفا کرده است. این اقدام عملی، نشان‌دهنده اراده تهران برای تبدیل چالش‌های امنیتی به فرصتی برای تحکیم روابط اقتصادی با شریکی است که در شرایط تحریم نیز در کنار ایران بوده است.

اعتماد راهبردی؛ چرا ایران چین را شریک قابل اعتماد می‌داند؟

از نگاه تهران، چین در دو دهه اخیر همواره رویکردی متفاوت از غرب داشته است. پکن در عین حفظ روابط تجاری گسترده با کشورهای عربی منطقه، از سیاست یکجانبه‌گرایی علیه ایران فاصله گرفته و در مجامع بین‌المللی به دنبال راهکارهای چندجانبه برای حل مناقشات بوده است.

سرمایه‌گذاری‌های چین در بخش‌های انرژی، حمل‌ونقل و زیرساخت‌های ایران، که مهم‌ترین آنها سند ۲۵ ساله همکاری است، بستری از «اعتماد نهادی» ایجاد کرده است.

مقامات ایرانی بارها بر این نکته تأکید کرده‌اند که چین نه تنها در کلام، که در عمل از حاکمیت و منافع اقتصادی ایران دفاع کرده است. این سابقه از همکاری، امروز به سرمایه اجتماعی تبدیل شده که امکان برنامه‌ریزی برای جهش تجاری در دوره پسا جنگ را فراهم می‌کند.

افزایش حجم مبادلات؛ از اهداف اعلامی تا اقدامات عملی

آمار گمرک چین نشان می‌دهد که مبادلات دو کشور در سه ماهه نخست ۲۰۲۶ با کاهش مواجه شده است. اما مقامات ارشد دو طرف در دیدارهای اخیر بر ضرورت بازگشت به روند صعودی تأکید کرده‌اند.

«وانگ یی»، وزیر امور خارجه چین، در نشست اخیر با همتای ایرانی خود، شراکت تهران را «استوار و قابل اعتماد» خواند و از آمادگی پکن برای اجرایی‌سازی اسناد ۲۰‌گانه همکاری اقتصادی خبر داد.

در مقابل، سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، بر «عزم جدی تهران برای به‌روزرسانی همه‌جانبه روابط دوستانه» تأکید کرد. فعال‌سازی مجدد کمیسیون مشترک اقتصادی و پیگیری پروژه‌های زیرساختی در دستور کار قرار گرفته است.

تحلیلگران معتقدند با رفع موانع لجستیکی و بانکی، حجم مبادلات می‌تواند تا پایان سال جاری به سطح قبل از تنش‌ها بازگردد و حتی از آن فراتر رود.

همکاری منطقه‌ای و جهانی؛ دو قدرت در برابر یکجانبه‌گرایی

فراتر از همکاری‌های دوجانبه، تهران و پکن در مسائل منطقه‌ای و جهانی نیز هماهنگی نزدیکی دارند. هر دو کشور با یکجانبه‌گرایی آمریکا و اعمال تحریم‌های فرامرزی مخالف هستند و از تشکیل نظام چندقطبی حمایت می‌کنند.

در شورای امنیت و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز، چین رویکردی متعادل‌تر از قدرت‌های غربی اتخاذ کرده است. از سوی دیگر، ایران به عنوان بازیگری تأثیرگذار در خلیج فارس و محور مقاومت، امنیت کریدورهای شرق به غرب را برای چین تضمین می‌کند.

همکاری در قالب ابتکار کمربند و راه و حضور ایران در کریدور شمال-جنوب، مکمل استراتژی تجاری پکن محسوب می‌شود. این همگرایی ژئوپلیتیک، بستر مناسبی برای افزایش مبادلات اقتصادی و سرمایه‌گذاری‌های دوجانبه فراهم آورده است.

گسترش منافع مشترک ایران و چین

کامران رحیمی، عضو هیئت علمی دانشگاه در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس گفت: افزایش تردد نفتکش‌های چینی از تنگه هرمز یک سیگنال عملی و مهم است. نشان می‌دهد که ایران نه تنها امنیت مسیر را برای شریک استراتژیک خود تضمین کرده، بلکه در عمل تسهیل‌گری کرده است.

این استاد اقتصاد دانشگاه ادامه داد: چین نیز با ادامه عبور کشتی‌های خود، به این تضمین اعتماد کرده. این یعنی رابطه از سطح شعار به سطح هماهنگی عملیاتی رسیده است. برای تهران، این موفقیت مهمی است زیرا نشان می‌دهد می‌تواند امنیت یک شاهراه حیاتی جهانی را تأمین کند و در عین حال از آن برای حفظ منافع اقتصادی خود بهره ببرد.

وی افزود: ایران و چین دیدگاه یکسانی نسبت به آینده نظم جهانی ندارند؛ اما نظرات آنها همپوشانی بالایی دارند. هر دو خواهان کاهش سلطه دلار، کاهش مداخلات خارجی در امور داخلی کشورها و شکل‌گیری نظام چندقطبی هستند.

رحیمی تاکید کرد: چین محتاط‌تر و عملگراتر از سایر شرکای تجاری عمل می‌کند و ایران نیز دریافته که شراکت با پکن، برخلاف برخی شراکت‌های غربی، با تحقیر و نگاه بالا به پایین همراه نیست. این احترام متقابل، سرمایه بزرگی برای همکاری بلندمدت است.

وی تصریح کرد: با فرض تداوم شرایط کنونی و عدم تشدید تنش‌های جدید، پیش‌بینی می‌کنم تا پایان سال ۲۰۲۶ حجم مبادلات دو کشور به ۸ تا ۱۰ میلیارد دلار برسد. چین همچنان به نفت و گاز ایران نیاز دارد و ایران نیز به سرمایه‌گذاری و فناوری چین.

رحیمی ادامه داد: موانع اصلی، مشکلات بانکی و بیمه‌ای است که با همکاری دو طرف قابل حل است. حرکت نفتکش‌ها اولین گام بود، گام بعدی فعال‌سازی کانال‌های مالی جایگزین خواهد بود.

مشارکتی برای آینده

رابطه ایران و چین در سال‌های اخیر از یک معامله صرفاً خریدار-فروشنده فراتر رفته و به الگویی از همکاری راهبردی مبتنی بر منافع مشترک و احترام متقابل تبدیل شده است. تهران، پکن را شریکی می‌داند که در شرایط سخت تحریم، به تعهدات خود پایبند ماند و امروز نیز با تسهیل تردد کشتی‌های چینی در تنگه هرمز، عینیت این اعتماد را نشان می‌دهد.

در مقابل، چین نیز ایران را نه یک بازار مصرف یا ایستگاه ترانزیت، که بازیگری مؤثر در معادلات منطقه‌ای و جهانی می‌بیند.

افزایش حجم مبادلات، اجرایی‌سازی اسناد همکاری و هماهنگی در مجامع بین‌المللی، سه محوری است که آینده این مشارکت را رقم خواهد زد. آنچه امروز در خلیج فارس و دیپلماسی دو کشور می‌گذرد، روایتی از «برد-برد» است که نه از سر ناچاری، که از روی انتخاب آگاهانه دنبال می‌شود.

با دنبال‌کردن صفحه اقتصادی خبرگزاری فارس در جریان آخرین تحولات اقتصادی ایران و جهان قرار بگیرید.

منبع: فارس

انتهای خبر/