یک باد مخالف و گنجی که سر از ایران درآورد

به گزارش گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «آسارا رسا»، «باد آورده را باد می‌برد» از آن ضرب‌المثل‌هایی است که هنوز هم برای توصیف یک مال بی‌زحمت به کار می‌رود؛ مالی که به دست آوردنش رنجی نداشته و از دست دادنش هم چندان دور از انتظار نیست. کمتر اما به این فکر کرده‌ایم که این تعبیر از کجا آمده است. رد این جمله را باید در داستان یکی از گنج‌های خسرو پرویز جست‌وجو کرد؛ گنجی که خود، بنا بر روایت‌های تاریخی، با باد به دست آمد.

خسرو پرویز، پادشاه ساسانی، به لشکرکشی‌های گسترده و زندگی پرزرق‌وبرق شهرت داشت. در دوره او گنجینه‌های فراوانی فراهم شد که در منابع تاریخی از آنها با عنوان «هفت گنج خسروی» یاد شده است؛ گنج عروس، گنج بادآورد، گنج خسروی، گنج افراسیاب، گنج سوخته، گنج خضرا و گنج شادورد.

فردوسی نیز در شاهنامه هنگام معرفی این گنجینه‌ها، از «گنج بادآورد» نام می‌برد:

«دگـر گـنـج بـاد آورش خوانـدنـد

شـمـارش بـکـردنـد و درمــانـدنـــد»

اما ماجرای نام‌گذاری این گنج چیست؟

در برخی منابع تاریخی آمده است که هنگام محاصره اسکندریه در مصر، رومیان برای نجات ثروت شهر، اموال گرانبهای خود را در کشتی‌ها گذاشتند. وزش باد مخالف، کشتی‌ها را از مسیر خارج کرد و آنها را به سوی ایرانیان راند. این اموال پس از انتقال به تیسفون، «گنج بادآورد» نام گرفت.

روایت دیگری که در شماری از منابع تاریخی و اسلامی نقل شده، ماجرا را به فوکاس، قیصر روم، نسبت می‌دهد. بر اساس این روایت، او برای در امان ماندن خزانه خود از دست مخالفان، زر، گوهر، مروارید، یاقوت و پارچه‌های گرانبها را با کشتی به سوی کارتاژ فرستاد. اما باد مخالف مسیر کشتی‌ها را تغییر داد و آنها را به سوی سپاه ایران کشاند.

گفته شده است که وقتی این ثروت به دست خسرو پرویز رسید، او آن را «گنج بادآورد» نامید و معتقد بود چون باد این مال را به سوی او آورده، از دیگران به آن سزاوارتر است. باربد، موسیقیدان نامدار دربار ساسانی نیز، بنا بر همین روایت، آهنگی با نام «گنج بادآورد» ساخت.

اما داستان این گنج به همین‌جا ختم نشد. در روایت‌های تاریخی آمده است که بخشی از ثروت خسرو پرویز بعدها به غارت رفت و در سال ۶۲۸ میلادی، همزمان با حمله هرقل، اموال فراوانی از تیسفون به دست رومیان افتاد. در برخی روایت‌ها، این اموال همان گنج بادآورد دانسته شده است.

همین رفت‌وبرگشت ثروت، دستمایه شکل‌گیری تعبیر «باد آورده را باد می‌برد» شد؛ کنایه‌ای از مالی که بی‌رنج به دست می‌آید و چون ارزش و رنجی برای به دست آوردنش صرف نشده، ممکن است به آسانی از دست برود.

منبع: فارس

انتهای خبر/