نبویان: منافع ملت ایران در متن فعلی توافق تضمین نشده است

به گزارش گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «آسارا رسا»، حجت‌الاسلام والمسلمین محمود نبویان، عضو تیم مذاکره کننده در اسلام آباد امروز یکشنبه (۱۸ خرداد) در برنامه «خیابان انقلاب» در تبیین جزئیات توافق احتمالی ایران و آمریکا گفت: قبل از ورود به متن، دو نکته را عرض می‌کنم. ما در جنگ رمضان واقعاً پیروزی بزرگی به دست آوردیم؛ پیروزی‌ای که ملت ایران کسب کرد بی‌سابقه است. فقط یک جمله عرض می‌کنم؛ بعد از جنگ رمضان، گزارش‌هایی که به کمیسیون می‌آید و مسئولان مربوطه توضیح می‌دهند، در برخی خطاب‌ها به جمهوری اسلامی گفته می‌شود که ابرقدرت چهارم دنیا نباید سیاست ارتجاعی داشته باشد و باید به قبل از جنگ رمضان بازگردیم. این پیروزی در برابر قوی‌ترین ارتش دنیا، به همراه رژیم صهیونیستی و کشورهای عربی و حتی حمایت کشورهای اروپایی حاصل شد؛ یعنی در برابر گردن‌کلفت‌های دنیا ملت ایران پیروز شد.

نبویان ادامه داد: این دستاورد نباید خدایی نکرده با یک تغییر محاسباتی که به تعبیر مقام معظم رهبری در پیام ۱۴ خرداد نیز به آن اشاره شد، دچار آسیب شود. ایشان فرمودند یکی از مشکلات، تغییر محاسبات در میان مسئولین است که اگر رخ دهد، به نفع ملت ایران نخواهد بود و منافع کشور را تضمین نخواهد کرد.

نمی‌توان گفت همه کسانی که مذاکره می‌کنند غرب‌گرا یا خائن هستند

وی افزود: نکته دوم اینکه امروز مطالبی که عرض می‌کنم، مبتنی بر متن مذاکرات است. در مواجهه با متن، همان کاری را که در زمان برجام انجام می‌دادم امروز هم دنبال می‌کنم. ما نباید برخورد روانشناسانه داشته باشیم که مثلاً بگوییم چه کسانی مذاکره‌کننده هستند و آنها را متهم کنیم. این روش غلط است. باید برخورد معرفت‌شناسانه داشته باشیم. نمی‌توان گفت همه کسانی که مذاکره می‌کنند غرب‌گرا یا خائن هستند؛ این تحلیل درست نیست.

وی ادامه داد: باید به متن مراجعه کنیم. ممکن است فردی بسیار خوب باشد، اما باید ببینیم متن چیست. عده‌ای بدون مراجعه به متن می‌گویند این توافق به ضرر ملت است یا به نفع ملت است. این روش درست نیست. ما باید به متن برویم و بدون پیش‌داوری بررسی کنیم که آیا منافع ملت ایران تأمین می‌شود یا نه. تأکید می‌کنم هیچ‌کس خائن نیست و این نوع تحلیل‌ها غلط است.

نبویان در بخش دیگری از سخنان خود گفت: اگر اجازه بدهید وارد متن شوم. درباره متن هم باید عرض کنم که متن‌ها چند نوع بوده‌اند. من حواسم جمع است و اطلاع دارم. متن دوازده‌بندی داشتیم، سپس متن ۱۴‌بندی اولیه داشتیم که اصلاح شد و دوباره رفت. حتی در خردادماه هم یکی دو بار تغییر کرده است. من از این متون اطلاع دارم و لازم نیست حتماً متن در اختیارم باشد، چون گزارش‌ها در کمیسیون از مسئولان مربوطه به ما ارائه می‌شود.

وی در ادامه گفت: همین‌طور دوستان دیگری هم که ما داریم، از جمله کسانی که به متن‌ها دسترسی دارند و حتی برخی از مسئولان رسانه‌ای و افراد مطلع در تیم مذاکرات، نکاتی را مطرح کرده‌اند. بنابراین آنچه عرض می‌شود تقریباً عین متن است اما به‌صورت نقل به مضمون، و همه این موارد در آن وجود دارد. من تأکید می‌کنم که صرفاً با متن کار داریم و این متن باید بررسی شود که آیا منافع ملت ایران را تأمین می‌کند یا نه، بدون هیچ‌گونه پیش‌داوری.

نبویان با اشاره به متن مورد بحث اظهار می‌کند: در ۱۴ بند اولیه آمده است که ایران و آمریکا با امضای یادداشت و همراهی متحدین خود، خاتمه جنگ را در همه جبهه‌ها از جمله لبنان اعلام می‌کنند و متعهد می‌شوند که دیگر آغازگر جنگی علیه یکدیگر نباشند.

عضو تیم مذاکره کننده در اسلام آباد سپس اضافه کرد: اولین اشکال این بند این است که سؤال مهمی وجود دارد؛ چه کسی تجاوز کرده است؟ آیا ما به خاک آمریکا تجاوز کرده‌ایم یا آمریکا به خاک ما؟ در این متن هیچ اشاره‌ای به متجاوز نشده است. نکته دوم اینکه ایران و آمریکا در این بند در یک سطح قرار گرفته‌اند و هر دو متعهد شده‌اند که آغازگر جنگ نباشند، در حالی که ما اصلاً تجاوزی انجام نداده‌ایم.

نبویان ادامه داد: نکته بعدی عبارت “از جمله لبنان” است؛ این یعنی چه؟ شامل چه موارد دیگری می‌شود؟ آیا عراق را شامل می‌شود یا نه؟ پاسخ داده می‌شود که بله شامل می‌شود. ما در برابر آمریکا داریم متن می‌نویسیم، بنابراین صرفاً آنچه در ذهن داریم ملاک نیست. ما ممکن است بخواهیم شامل عراق، یمن، لبنان، غزه و کرانه باختری باشد، اما این موارد باید در متن به‌صراحت ذکر می‌شد که نشده است.

وی در ادامه درباره بند دوم گفت: در بند دوم آمده است که ایران و آمریکا متعهد می‌شوند به تمامیت ارضی و حاکمیت یکدیگر احترام بگذارند. ما به تمامیت ارضی آمریکا احترام می‌گذاریم، دسترسی هم دارند به آنجا، اما همین تعهد برای جمهوری اسلامی ایران نیز ذکر شده است. همچنین گفته شده در امور داخلی یکدیگر مداخله نکنند، در حالی که ۴۷ سال است آمریکا در امور داخلی ایران دخالت می‌کند و همین الان نیز تحریم‌های جدید اعمال کرده و حتی نقشه ایران را با پرچم آمریکا منتشر کرده است.

نبویان سپس گفت: از بند سوم به بعد به نظر من موضوع فوق‌العاده حساس‌تر می‌شود و ملت ایران باید دقت کنند. من پیش‌تر نیز نامه محرمانه‌ای به برخی از مسئولان اصلی و دست‌اندرکاران نوشته‌ام، اما پاسخی دریافت نکردم. همان نقدها را قبلاً در موضوع برجام هم مطرح کرده بودم. امروز همان تجربه وجود دارد و نگرانی این است که اگر این‌بار هم توجه نشود، آثار مشابهی به دنبال خواهد داشت.

عضو تیم مذاکره کننده در اسلام آباد ادامه داد: در بند سوم آمده است که ایران و آمریکا متعهد می‌شوند ظرف ۶۰ روز به توافق نهایی برسند. در نسخه قبلی ۳۰ روز بود، اکنون ۶۰ روز شده، اما مهم این است که قابل تمدید با توافق طرفین است. سؤال اینجاست که چند بار قابل تمدید است؟ یک بار، دو بار یا حتی صد بار؟ اگر ایران قبول نکند، گفته می‌شود آمریکا توافق نهایی را نمی‌پذیرد. اگر نپذیرد چه می‌شود؟

وی تأکید کرد: در همین ۱۴ بند، توافق نهایی بسیار مهم است. مثلاً در بند چهار آمده که آمریکا متعهد می‌شود ظرف ۳۰ روز پس از توافق نهایی نیروهای خود را از منطقه خارج کند، اما زمان خود توافق نهایی مشخص نیست؛ ممکن است دو ماه بعد، شش ماه بعد، دو سال بعد یا حتی بیست سال بعد باشد.

نبویان ادامه داد: همچنین در بخش دیگری از متن به سازوکار اجرایی تأمین ۳۰۰ میلیارد دلار اشاره شده که بخشی از توافق نهایی است. یا در بند هفتم، خاتمه تحریم‌های علیه جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان بخشی از توافق نهایی مطرح شده است. بنابراین مشخص است که توافق نهایی چقدر اهمیت دارد. در بخشی از متن آمده که تا زمان توافق نهایی باید سه موضوع حفظ شود. این پیشنهاد، برخلاف تصور، پیشنهاد آمریکا نیست بلکه پیشنهاد جمهوری اسلامی ایران است. یکی از این موارد حفظ وضعیت موجود هسته‌ای ایران است. یعنی پیشنهاد شده وضعیت فعلی حفظ شود.

بعد از جنگ ۱۲ روزه تا الان حتی یک گرم غنی‌سازی جدید انجام نشده است

نبویان در این بخش از سخنان خود تأکید کرد: بعد از جنگ ۱۲ روزه تا الان حتی یک گرم غنی‌سازی جدید انجام نشده است. وقتی گفته می‌شود وضعیت حفظ شود، یعنی عملاً غنی‌سازی جدیدی صورت نگیرد.

نبویان با اشاره به بررسی‌های خود از برخی منابع و سایت‌ها اظهار می‌کند: رفتم بعضی از سایت‌ها را دیدم. ایران پیشنهاد داده است؛ نه اینکه در حال حاضر و در وضعیت نامشخصی باشد. ما گفته‌ایم تا زمانی که نمی‌دانیم چه زمانی است، این وضعیت خراب را بازسازی نخواهیم کرد. این یک مورد.»

عضو تیم مذاکره کننده در اسلام آباد ادامه داد: دوم اینکه ما پیشنهاد داده‌ایم تا زمان توافق نهایی ـ که اصلاً معلوم نیست چه زمانی است ـ تحریم‌های آمریکا باقی بماند. جمهوری اسلامی ایران دارد پیشنهاد می‌دهد. اصلاً مهم نیست چه کسی الان مذاکره می‌کند؛ اینجا گفته شده جمهوری اسلامی ایران پیشنهاد داده است.

نبویان گفت: همچنین پیشنهاد شده تا زمان توافق نهایی، تمام نیروهای آمریکا در منطقه باقی بمانند. این‌ها پیشنهاد آمریکا نیست، بلکه پیشنهاد جمهوری اسلامی ایران است.

وی در ادامه گفت: جمع‌بندی من این است که به محض اینکه این توافق امضا شود، آمریکا به پیروزی صددرصدی خودش می‌رسد و ملت ایران تمام دستاوردهای خود را از دست می‌دهد. چرا؟ چون هدف آمریکا چیست؟ همین حالا با مطرح شدن اسم توافق، قیمت نفت پایین می‌آید. اگر توافق امضا شود، آمریکا به دنبال کاهش قیمت سوخت، غلبه بر اعتراضات داخلی، پیروزی در انتخابات آینده و حفظ تحریم‌ها علیه ملت ایران است.

وی ادامه داد: قبلاً هم عرض کردم، آمریکا به دنبال حفظ نیروهای خود در منطقه و آمادگی کامل برای حمله مجدد است. بنابراین این توافق، به نفع آمریکا تمام می‌شود.

نبویان سپس تأکید کرد: در این متن، زمان دقیق توافق نهایی اصلاً مشخص نشده است.

در برخی موارد گفته شده ایران پیشنهاد داده که تنگه هرمز واگذار شود

وی گفت: در بند چهار که ناظر به رفع محاصره است، آمده که پس از امضای این تفاهم، رفع محاصره توسط آمریکا آغاز می‌شود. سپس گفته شده آمریکا متعهد می‌شود ظرف ۳۰ روز پس از توافق نهایی نیروهای خود را از حوزه پیرامونی ایران خارج کند. اما دو اشکال دارد؛ اول اینکه “حوزه پیرامونی” دقیقاً یعنی چه؟ ۱۰۰ کیلومتر، ۵۰۰ کیلومتر یا ۲۰۰۰ کیلومتر؟ وقتی با آمریکا مذاکره می‌کنیم باید مفهوم دقیق بدهیم، نه واژه کیفی.

وی ادامه داد: وقتی این متن را دیدم و برایم نقل کردند، واقعاً جای تعجب داشت. حتی در برخی موارد گفته شده ایران پیشنهاد داده که تنگه هرمز واگذار شود. من وقتی این را شنیدم واقعاً تعجب کردم. بعد از مسئول مربوطه پرسیدم و گفتند نه، ما چنین چیزی را اعمال نمی‌کنیم. اما وقتی متن را می‌بینم، این برداشت ایجاد می‌شود.»

نبویان در ادامه افزود: فرض کنید کسی به خانه خودش وکالت بدهد که هر کاری خواست انجام دهد، بعد بیرون بگوید من فلانی را گرفتم و هر حرفی خواست بزند. متن فعلی چنین وضعیتی دارد. در بند مربوط به بازگشایی تنگه هرمز آمده است که پس از امضای تفاهم، بلافاصله ایران ترتیباتی انجام می‌دهد تا رفت‌وآمد کشتی‌های تجاری از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس باز شود و ظرف ۳۰ روز به وضعیت قبل از جنگ بازگردد. همچنین موضوع مین‌زدایی و موارد مشابه هم بر عهده ایران گذاشته شده است.

آیا کشتی‌های تجاری اسرائیل هم آزاد می‌شوند یا نه؟

نبویان اضافه کرد: برخی گفته‌اند باید بنویسیم با اعمال مدیریت ایران. اما گفته شده نباید این عبارت نوشته شود. سؤال این است که مدیریت ایران چیست؟

عضو تیم مذاکره کننده در اسلام آباد ادامه داد: اشکال دیگر این است که این موضوع اصلاً منوط به مذاکره برای توافق نهایی نیست. یعنی پس از امضای یادداشت، بلافاصله باید اجرا شود. اگر اینجا تعهد بدهید و بعد اجرا کنید، بعداً اگر بخواهید مدیریت دیگری اعمال کنید، از نظر حقوقی علیه جمهوری اسلامی ایران اجماع بین‌المللی شکل می‌گیرد. سؤال مهم این است که آیا کشتی‌های تجاری اسرائیل هم آزاد می‌شوند یا نه؟ چون در متن گفته شده کشتی‌های تجاری آزاد هستند. اگر این پیشنهاد جمهوری اسلامی ایران باشد، یعنی همه کشتی‌های تجاری حتی کشورهای متخاصم باید تردد داشته باشند.

نبویان ادامه داد: در برخی نسخه‌ها آمده که کشتی‌های نظامی رژیم متخاصم نباید عبور کنند، اما در اینجا بحث کشتی‌های تجاری آزاد مطرح شده است.

وی اضافه کرد: در مصاحبه‌های مجلس گفته شده هر کشوری که جمهوری اسلامی ایران تحریم کند باید جلوی کشتی‌هایش گرفته شود، و اگر قرار است تحریم‌ها برداشته شود، باید همه این خطوط قرمز رعایت شود.

وی در پایان این بخش تأکید کرد: در نهایت، در متن فعلی گفته شده تنگه هرمز باز خواهد شد، و این موضوع از نظر من جای بررسی بسیار جدی دارد.

نبویان با اشاره به بند ششم متن مورد بحث اظهار کرد: بند شش برای موضوع جبران خسارت‌هاست. گفته شده یک صندوقی در نظر گرفته می‌شود با حداقل منابع ۳۰۰ میلیارد دلار برای بازسازی و توسعه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران، اما با توافق طرفین.

وی ادامه داد: سؤال این است که منابع این صندوق از کجا تأمین می‌شود؟ در نسخه‌های جدیدی که من دیدم آمده که این منابع به همراه شرکای منطقه‌ای آمریکا تأمین می‌شود؛ یعنی آمریکا می‌گوید عربستان پول بدهد، امارات پول بدهد تا این صندوق تشکیل شود. خب اگر آمریکا بعداً کنار رفت چه می‌شود؟ اگر عربستان و امارات هم همراهی نکردند تکلیف چیست؟

نبویان با اشاره به ساختار صندوق گفت: فرض کنیم ۳۰۰ میلیارد دلار هم تأمین شد، مشکل اصلی در بخش مصارف است. مصارف با “توافق طرفین” تعیین می‌شود. یعنی ما باید با آمریکا توافق کنیم که این پول چگونه خرج شود. این یعنی آمریکا باید نظر بدهد که کجا هزینه شود.

عضو تیم مذاکره کننده در اسلام آباد ادامه داد: ممکن است بگویند این پول نباید در اختیار سپاه یا حوزه‌های خاصی قرار بگیرد، یا برای فعالیت‌های موشکی استفاده شود. یعنی عملاً آمریکا در مصرف منابع بازسازی کشور نیز نقش تعیین‌کننده دارد.

وی اضافه کرد: در نتیجه، هم موضوع تنگه هرمز و هم ۳۰۰ میلیارد دلار منابع، به شکل مورد ادعا عملاً دستاوردی برای ایران ایجاد نمی‌کند.

نبویان سپس به بند هفتم اشاره کرده و گفت: در مورد تحریم‌ها هم نکات عجیبی وجود دارد. اگر صددرصد تحریم‌های علیه جمهوری اسلامی ایران برداشته شود، در واقع باز هم تحریم‌ها باقی می‌ماند. متن به‌گونه‌ای نوشته شده که متناقض است.

در متن بندی درباره عدم وضع تحریم جدید علیه ایران نیامده است

وی ادامه داد: در متن آمده آمریکا متعهد می‌شود تمامی تحریم‌هایی را که ایران اکنون با آن مواجه است، از جمله قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل، شورای حکام آژانس، و تحریم‌های یک‌جانبه اولیه و ثانویه را لغو کند. اما نکته مهم این است که قید “اکنون” آمده است.

نبویان گفت: این یعنی آمریکا فقط تحریم‌های فعلی را برمی‌دارد. هیچ تعهدی برای تحریم‌های آینده ندارد. یعنی فردا می‌تواند دوباره تحریم جدید وضع کند.

وی ادامه داد: در متن حتی بندی درباره عدم وضع تحریم جدید علیه جمهوری اسلامی ایران نیامده است. بنابراین مسئله اصلی این است که تحریم‌های فعلی ممکن است برداشته شوند، اما امکان بازگشت یا وضع تحریم‌های جدید کاملاً باز گذاشته شده است.

وی اضافه کرد: در مورد تحریم‌های سازمان ملل هم مشکل وجود دارد. اگر آمریکا بخواهد از شورای امنیت تحریم‌ها را بردارد، اعضای دیگر مثل انگلیس و فرانسه باید همراهی کنند. اما اگر همراهی نکنند، روندی طولانی و چندساله لازم است.

نبویان ادامه داد: در مورد تحریم‌های یک‌جانبه و ثانویه هم موضوع همین است. برخی از این تحریم‌ها مربوط به دستورات اجرایی رئیس‌جمهور آمریکا است، اما برخی دیگر مربوط به کنگره است و رئیس‌جمهور به‌تنهایی نمی‌تواند آن‌ها را لغو کند.

عضو تیم مذاکره کننده در اسلام آباد در ادامه با اشاره به موضوع قطعات هواپیما گفت: در متن آمده قطعات هواپیما باید در اختیار ایران قرار بگیرد. اما طرف آمریکایی گفته برخی شرکت‌ها خصوصی هستند و ما نمی‌توانیم به آن‌ها دستور بدهیم. یعنی حتی در اجرا هم تضمینی وجود ندارد.

نبویان در جمع‌بندی این بخش تأکید کرد: اگر همه این موارد را کنار هم بگذاریم، تنگه هرمز باز می‌شود، منابع ۳۰۰ میلیارد دلاری مبهم است، تحریم‌ها به‌صورت کامل و قطعی لغو نمی‌شود و حتی امکان بازگشت آن‌ها وجود دارد.

وی ادامه داد: در بخش هسته‌ای نیز عملاً نتیجه این متن این است که جمهوری اسلامی ایران از قبل تعهد می‌دهد که هیچ‌گاه به سمت سلاح هسته‌ای نرود. یعنی نگرانی آینده آمریکا از همین حالا رفع می‌شود.

وی در پایان این بخش اظهار کرد: در واقع نتیجه چنین متنی این است که ایران همه تعهدات را می‌پذیرد، اما در مقابل دستاوردهای قطعی و تضمین‌شده‌ای دریافت نمی‌کند.

نبویان با ادامه بررسی بندهای متن مورد بحث، به بند ششم اشاره کرده و اظهار کرد: در بند شش آمده برای جبران خسارت‌ها، یک صندوق با حداقل منابع ۳۰۰ میلیارد دلار برای بازسازی و توسعه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران تشکیل می‌شود، اما با توافق طرفین.

عضو تیم مذاکره کننده در اسلام آباد ادامه داد: سؤال این است که منابع این صندوق از کجا تأمین می‌شود؟ در نسخه‌های جدید گفته شده آمریکا به همراه شرکای منطقه‌ای خود مثل عربستان و امارات این منابع را تأمین می‌کند. یعنی آمریکا می‌گوید عربستان پول بدهد، امارات پول بدهد. اما اگر این کشورها همکاری نکنند چه می‌شود؟

نبویان اضافه کرد: فرض کنیم این ۳۰۰ میلیارد دلار هم تأمین شد، مشکل اصلی در بخش مصارف است. مصارف با توافق طرفین تعیین می‌شود. یعنی ما باید با آمریکا توافق کنیم که این پول کجا خرج شود. آمریکا می‌تواند بگوید اینجا هزینه نشود چون ممکن است در اختیار سپاه یا بخش‌های موشکی قرار بگیرد.

وی تأکید کرد: در نتیجه، هم منابع و هم مصارف این صندوق عملاً تحت کنترل طرف مقابل قرار می‌گیرد و دستاورد مشخصی برای ایران ایجاد نمی‌کند.

وی سپس به بند هفتم اشاره کرده و گفت: در مورد تحریم‌ها هم متن بسیار عجیب است. در ظاهر گفته شده اگر صددرصد تحریم‌ها برداشته شود، اما در عمل باز هم تحریم‌ها باقی می‌ماند.

نبویان توضیح داد: در متن آمده آمریکا متعهد می‌شود تمامی تحریم‌هایی را که ایران اکنون با آن مواجه است، از جمله تحریم‌های شورای امنیت، شورای حکام آژانس، و تحریم‌های یک‌جانبه اولیه و ثانویه را لغو کند. اما قید مهمی وجود دارد: “تحریم‌های فعلی” یا “اکنون”.

وی ادامه داد: این یعنی آمریکا فقط تحریم‌های موجود را برمی‌دارد و هیچ تعهدی نسبت به تحریم‌های آینده ندارد. یعنی فردا می‌تواند دوباره تحریم جدید وضع کند و متن هیچ محدودیتی برای آن نگذاشته است.

وی افزود: حتی در متن نیامده که آمریکا حق ندارد تحریم جدید علیه جمهوری اسلامی ایران وضع کند. این یعنی عملاً امکان بازگشت تحریم‌ها کاملاً باز است.»

نبویان در ادامه به موضوع صادرات نفت و مسائل اقتصادی اشاره کرده و گفت: در بخشی از متن آمده آمریکا متعهد می‌شود اجازه صادرات نفت، پتروشیمی و برخی خدمات بانکی را بدهد، اما این‌ها نیز با اشکالات جدی همراه است.

عضو تیم مذاکره کننده در اسلام آباد سپس به موضوع آزادسازی پول‌های بلوکه‌شده اشاره کرده و گفت: در نسخه‌های قبلی گفته شده بود بلافاصله بعد از امضای یادداشت تفاهم ۱۲ میلیارد دلار آزاد می‌شود و باقی دارایی‌ها نیز در طول مذاکرات آزاد خواهد شد. اما در نسخه جدید گفته شده با توجه به پیشرفت مذاکرات، پول‌ها آزاد می‌شود.

آزادی پول‌ها نقد و قطعی نیست

نبویان تأکید کرد: این یعنی آزادی پول‌ها نقد و قطعی نیست، بلکه مشروط به پیشرفت مذاکرات است؛ یعنی امتیاز نقد در برابر وعده نسیه.

وی ادامه داد: در حالی که در تجربه‌های گذشته مانند آزادسازی پول‌های ایران در کره جنوبی یا قطر دیدیم که این مبالغ عملاً در دسترس واقعی ملت قرار نگرفته و به‌صورت کامل قابل استفاده نبوده است. در این متن باید صریح نوشته شود که پول‌ها نقداً به ملت ایران تحویل داده شود، نه اینکه در قالب توافقات مبهم و مرحله‌ای باقی بماند.

نبویان سپس به بندهای بعدی اشاره کرده و گفت: در بند دوازدهم گفته شده یک سازوکار اجرایی برای اجرای توافق و پایبندی طرفین تشکیل می‌شود.

وی ادامه داد: در بند سیزدهم آمده است که چهار بند اول ابتدا اجرا می‌شود و سپس مذاکرات برای سایر بندها آغاز خواهد شد. این یعنی ساختار توافق به‌گونه‌ای طراحی شده که ابتدا برخی امتیازات گرفته می‌شود و بعد مذاکرات ادامه پیدا می‌کند.

وی تأکید کرد: این چهار بند شامل موضوعات مهمی مانند رفع محاصره، بازگشایی تنگه هرمز، آزادسازی پول‌ها و برخی ترتیبات اولیه است که باید قبل از هر مذاکره‌ای اجرا شود.

نبویان ادامه داد: اما در همین متن، سایر بندها مانند تحریم‌ها، مسائل هسته‌ای، سازوکار اجرایی و ضمانت اجرا، همگی منوط به مذاکرات بعدی شده‌اند. یعنی عملاً همه چیز دوباره به مذاکره کشیده می‌شود.

وی اضافه کرد: در بند چهاردهم نیز آمده که توافق نهایی باید در قالب یک قطعنامه الزام‌آور شورای امنیت سازمان ملل تأیید شود.

وی : این موضوع در ظاهر به‌عنوان تضمین مطرح می‌شود، اما تجربه برجام نشان داد که چنین قطعنامه‌هایی می‌تواند بعداً دچار تغییر یا نقض شود و حتی طرف مقابل از آن خارج شود.

نبویان تأکید کرد: در نتیجه، ما وارد یک تعهد بین‌المللی می‌شویم که در آن امکان خروج طرف مقابل وجود دارد، اما هزینه‌های آن برای جمهوری اسلامی ایران باقی می‌ماند.

وی در پایان این بخش اظهار کرد: وقتی این متن را کنار هم می‌گذاریم، می‌بینیم که بسیاری از بندها یا مبهم هستند، یا مشروط، یا قابل تفسیر. و این موضوع می‌تواند در آینده برای کشور چالش‌های جدی ایجاد کند.

نبویان با ادامه بررسی بندهای متن مورد بحث، به نکات تکمیلی و انتقادی درباره ساختار توافق پیشنهادی اشاره کرده و اظهار کرد: چرا در بند ۱۳ آمده که چهار بند اول جدا اجرا شود و بقیه بندها منحصراً وارد مرحله مذاکره شوند؟ ما گفته بودیم درباره موشک مذاکره نمی‌کنیم، اما وقتی متن ذیل قطعنامه شورای امنیت یا ذیل یک چارچوب بین‌المللی می‌رود، طبیعتاً موضوعات موشکی هم می‌تواند وارد شود.

عضو تیم مذاکره کننده در اسلام آباد ادامه گفت: در برجام مستقیماً بحث موشکی نیامده بود، اما وقتی توافق ذیل قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت رفت، ضمیمه‌هایی به آن اضافه شد که عملاً موضوعات موشکی را هم تحت تأثیر قرار داد. بنابراین وقتی توافقی ذیل قطعنامه شورای امنیت تعریف می‌شود، طرف مقابل می‌تواند موضوعات مختلف از جمله موشکی یا حتی گروه‌ها را وارد دستور کار کند.

نبویان تأکید کرد: طرف مقابل می‌تواند بر اساس قطعنامه‌های بین‌المللی، موضوعات تروریستی یا منطقه‌ای را نیز مطرح کند، در حالی که ما عضو دائم شورای امنیت نیستیم که بتوانیم همه چیز را کنترل کنیم. اگر روسیه یا چین هم وتو کنند، باز هم مسئله پیچیده‌تر می‌شود.

وی ادامه داد: سؤال من این است که اگر قطعنامه‌ای وتو شود یا نشود، تکلیف این توافق چه می‌شود؟ ما باید قطعنامه‌ای داشته باشیم که منافع ملت ایران را تضمین کند، نه اینکه صرفاً چارچوبی ایجاد شود که بعداً علیه ما استفاده شود.

باید متن توافق به تصویب یا تأیید نهادهای داخلی و نظارتی برسد

نبویان سپس مجموعه‌ای از پیشنهادهای خود را مطرح کرده و گفت: در صورت عدم اجرای کامل یا جزئی توافق از سوی طرف آمریکایی، ایران باید مجاز باشد تنگه هرمز را به‌طور کامل مسدود کند. همچنین در صورت عدم اجرای توافق، ایران باید بتواند در هر سطحی غنی‌سازی را انجام داده و ذخایر خود را حفظ کند.

وی ادامه داد: پیش از اجرای توافق از سوی ایران، باید متن توافق به تصویب یا تأیید نهادهای داخلی و نظارتی برسد. همچنین باید مشخص شود که طرف مقابل نمی‌تواند از گروه‌های مقاومت به‌عنوان بهانه برای حمله استفاده کند و این موضوع باید به‌صراحت در متن اصلاح شود.

نبویان در ادامه جمع‌بندی خود اظهار کرد: بر اساس این متن پیشنهادی، عملاً تنگه هرمز واگذار می‌شود، تحریم‌ها کارایی خود را از دست نمی‌دهند، مسائل هسته‌ای به شکل کامل در اختیار طرف مقابل قرار می‌گیرد و آزادسازی منابع مالی نیز فاقد ضمانت اجرایی است. بنابراین این متن به نظر من خسارت محض است و در تضاد با منافع ملت ایران قرار دارد.

باید خطوط قرمز مقام معظم رهبری رعایت شود

وی اضافه کرد: تأکید می‌کنم باید خطوط قرمز مقام معظم رهبری رعایت شود. همان ده بندی که برای آتش‌بس یا اصول کلان مطرح شده، باید مبنای هر توافقی باشد. اگر این خطوط رعایت نشود، توافق قابل قبول نخواهد بود.

نبویان سپس به موضوع وحدت اشاره کرده و گفت: وحدت یعنی اینکه حول منافع ملت و شکست دشمن باشد، نه اینکه هر توافقی را بدون نقد بپذیریم. مقام معظم رهبری بر وحدت تأکید کرده‌اند، اما این وحدت نباید به معنای چشم‌پوشی از اشکالات باشد.

عضو تیم مذاکره کننده در اسلام آباد ادامه داد: معتقدم این متن باید اصلاح شود. ما تجربه برجام را داریم. در آنجا برخی واژه‌ها مانند لغو یا تعلیق باعث شد که در عمل مشکلات جدی ایجاد شود. امروز هم باید دقت کنیم که در جزئیات گرفتار نشویم.»

وی اضافه کرد: دشمن در جزئیات کار می‌کند. یک کلمه می‌تواند سرنوشت یک توافق را تغییر دهد. بنابراین نباید اجازه داد با واژه‌های مبهم، منافع ملت ایران از بین برود.

نبویان در بخش دیگری از سخنان خود تأکید کرد: من آماده گفت‌وگو هستم. اگر اعضای تیم مذاکره‌کننده یا افراد مطلع حضور داشته باشند، می‌توانیم در یک فضای تخصصی و علمی درباره این متن گفت‌وگو کنیم. ما از گفت‌وگو استقبال می‌کنیم.

وی ادامه داد: هدف ما تخریب نیست. دوستان مذاکره‌کننده نیز از خود ما هستند. ما باید کمک کنیم که متن به‌گونه‌ای اصلاح شود که منافع ملت ایران، خطوط قرمز رهبری و تجربه‌های گذشته در آن لحاظ شود.

نبویان سپس با اشاره به نقش مردم گفت: مردم ایران در این مسیر نقش اساسی داشته‌اند. اگر حضور و ایستادگی مردم نبود، بسیاری از دستاوردها حاصل نمی‌شد. این ملت واقعاً یک ملت یگانه در مقاومت و ایستادگی است.

عضو تیم مذاکره کننده در اسلام آباد در پایان تأکید کرد: نگرانی‌ها طبیعی است، اما راه‌حل، گفت‌وگوی تخصصی، اصلاح متن و حفظ وحدت حول منافع ملی است. باید مراقب بود که دوباره تجربه‌های گذشته تکرار نشود و توافقی شکل نگیرد که در آینده برای کشور هزینه‌ساز باشد.

منبع: فارس

انتهای خبر/